December is de enige maand waarin de tuin echt niets van je vraagt. De borders liggen er bij, de bollen zitten in de grond en de moestuin is leeg. Wie zijn werk in de afgelopen maanden heeft gedaan, mag in december gewoon naar buiten kijken zonder schuldgevoel.
Maar wie toch naar buiten gaat, ontdekt dat december zijn eigen schoonheid heeft. Berijpte grassen, rode bessen tegen een grijze lucht en de eerste sneeuwklokjes die al in de bodem bewegen ook al zie je er nog niets van. De tuin slaapt, maar niet diep.
December in 60 seconden
Dit zijn de belangrijkste acties voor deze maand:
- Vorstbescherming controleren na harde vorst of storm
- Vijver ijsvrij houden bij aanhoudende vorst
- Kamerplanten minimaal water geven en niet bemesten
- Rouwvliegjes bij kamerplanten in de gaten houden
- Vogels bijvoeren als de grond bevroren is
- Zaadcatalogi doornemen en het nieuwe seizoen plannen
- Tuingereedschap onderhouden in de rustige maanden
Wat er in december in je tuin gebeurt
De tuin is in december het langzaamst van het jaar maar niet stilgevallen. Onder de grond werken regenwormen en bodembacteriën door zolang de bodem niet bevroren is. Bollen bouwen reserves op voor de uitbarsting in februari en maart. Winterharde planten staan op een laag pitje maar zijn niet dood, ze wachten.
Bovengronds is december de maand van de wintersierswaarde. Berijpte grassen, de skeletten van verbloeide vaste planten, rode en oranje bessen van hulst, lijsterbes en cotoneaster. Wie zijn tuin in november niet volledig heeft kaalgemaakt, heeft in december een tuin die ook bij grijs weer de moeite waard is om naar te kijken.
Zaaien en planten
December is geen plant- of zaaimaand, maar er zijn twee uitzonderingen.
- Resterende bollen die je nog hebt liggen kunnen nog de grond in zolang die niet bevroren is, ze bloeien later dan normaal maar ze bloeien wel
- Winterharde vaste planten en struiken kunnen op vorstvrije dagen nog worden geplant als je een goede reden hebt om het nu te doen
- Broeibollen die je in november hebt opgezet controleren op groei, zodra de scheuten vijf centimeter zijn kunnen ze naar een lichtere plek
Snoeien en bijhouden
In december snoei je niets tenzij storm of vorst schade heeft veroorzaakt.
- Controleer na stormen op gebroken takken en verwijder loshangende delen voor ze vallen
- Laat alles wat er nog mooi bij staat gewoon staan, berijpte grassen en zaadpluimen zijn in december op hun mooist
- Controleer of vorstbescherming na zware wind nog op zijn plek zit
- Klimplanten na storm opnieuw vastbinden als ze los zijn geraakt
Tuin verzorgen
December vraagt bijna niets van je. Wat je kunt doen is klein en nuttig.
- Controleer vorstbescherming op kwetsbare planten na harde vorst, een nacht van min tien is anders dan een nacht van min twee
- Verwijder sneeuw van coniferen en immergroene planten als de sneeuwlast zwaar wordt, natte sneeuw breekt takken
- Houd paden en terrassen vrij van ijs voor de veiligheid
- Gebruik geen zout op het terras als je planten in de buurt hebt, zout beschadigt wortels en bodem
- Gereedschap reviseren in de rustige maanden: slijpen, olieën en kapotte stelen vervangen
Moestuin
De moestuin is in december vrijwel leeg. Wat er nog staat heeft de kou nodig en smaakt er beter door.
- Spruitjes, boerenkool en pastinaak oogsten na vorstperiodes, ze zijn dan op hun lekkerst
- Veldsla en winterpostelein kunnen bij lichte vorst gewoon worden geoogst
- Broeibak of koudebak controleren en bij zware vorst extra afdekken met fleece of oude dekens
- Zaadcatalogi doornemen en een teeltplan maken voor volgend jaar, januarikoorts begint in december
Gazon
Het gazon vraagt in december niets van je behalve rust.
- Betreed het gazon niet bij vorst, bevroren gras dat wordt platgelopen laat bruine voetafdrukken achter die weken zichtbaar blijven
- Betreed het gazon niet bij extreme nattigheid, de zode wordt samengedrukt en herstelt langzaam
- Verwijder bladeren als die nog liggen maar doe het niet als de grond bevroren is
Kamerplanten
December is de rustmaand voor kamerplanten. Minder is meer en dat geldt voor bijna alles.
- Geef minimaal water, de meeste kamerplanten willen in december bijna droge wortels
- Niet bemesten tot februari of maart als de dagen merkbaar langer worden
- Zet planten zo dicht mogelijk bij het raam voor maximaal licht in de kortste maand van het jaar
- Houd een afstand tot koude ramen in de nacht, blad dat het glas raakt bij vorst bevriest
- Droge binnenlucht door de verwarming beschadigt veel planten, een schaaltje water bij de plant of een luchtbevochtiger helpt
Rouwvliegjes blijven in december actief als de potgrond te nat blijft. De warmte van de verwarming in combinatie met te veel water is de ideale omgeving voor hun larven. Aaltjes tegen rouwvliegjes werken ook bij kamertemperatuur en zijn de meest effectieve manier om een aantasting de kop in te drukken zonder de plant te beschadigen.
Terras en balkon
Het terras is in december een doorgangsruimte. Houd het veilig en controleer af en toe of alles op zijn plek zit.
- Houd tegels en paden ijsvrij met zand of kattenbakkorrels, niet met zout bij planten in de buurt
- Controleer vorstbescherming op potten na harde vorst
- Winterharde planten in potten kunnen buiten blijven als de pot vorstbestendig is en op voeten staat
Vijver
De vijver vraagt in december alleen aandacht bij aanhoudende vorst. De rest van de maand laat je hem met rust.
- Houd een klein gaatje in het ijs bij vorst zodat giftige gassen kunnen ontsnappen en vissen niet stikken
- Gebruik een vijververwarmer of drijvend piepschuim, sla nooit een gat in het ijs want de schokgolf beschadigt vissen
- Stop volledig met voeren, vissen eten in december nauwelijks en onverteerd voedsel vervuilt het water
- Controleer of de pomp niet bevroren is bij aanhoudende vorst
Plaag en preventie van de maand
December heeft maar één serieuze plaag binnenshuis en dat zijn rouwvliegjes. Ze zijn in december op hun actiefst omdat alle kamerplanten binnen staan, de verwarming de potgrond warm houdt en de meeste mensen hun planten te veel water geven in de winter. De combinatie van warmte, vochtigheid en organische potgrond is ideaal voor rouwvlieglarven.
De aanpak is eenvoudig: minder water geven en aaltjes inzetten in de potgrond. Aaltjes tegen rouwvliegjes zijn effectief bij kamertemperatuur, biologisch afbreekbaar en veilig voor mensen, huisdieren en de plant. Wie ze nu inzet, heeft in januari en februari geen last meer van rondzwermende vliegjes boven zijn plantjes.
Buiten is december rustig op het gebied van plagen. Slakken overwinteren als ei of als volwassen dier diep in de grond en zijn nauwelijks actief. Muizen kunnen zich in de schuur of het tuinhuis hebben genesteld als het warm genoeg is. Controleer opgeslagen bollen en zaden op vraatsporen en zorg dat bewaarplaatsen goed zijn afgesloten.
Wil je weten hoe je rouwvliegjes de winter door effectief aanpakt, of hoe je je kamerplanten gezond door de donkerste maanden krijgt? In de kennisbank vind je voor elke plaag een eerlijk en duidelijk antwoord.
Als je maar één ding doet
Geef je kamerplanten minder water. Overmatig water geven in december is de meest gemaakte fout van het tuinjaar en de directe oorzaak van rouwvliegjes, wortelrot en planten die de winter niet overleven. Droge wortels in de winter zijn voor de meeste kamerplanten beter dan natte.
Mini planning week 1 tot 4
December vraagt weinig. Geniet van de rust en plan het nieuwe seizoen.
Week 1
Vorstbescherming controleren. Vijver bij vorst ijsvrij houden. Kamerplanten minimaal water geven. Resterende bollen in de grond als die nog niet bevroren is.
Week 2
Gereedschap slijpen en olieën. Broeibollen controleren op groei. Vogels bijvoeren bij bevroren grond. Rouwvliegjes aanpakken als je ze ziet.
Week 3
Zaadcatalogi doornemen en eerste bestellingen plaatsen. Sneeuw van coniferen verwijderen bij zware sneeuwval. Kamerplanten naar het raam draaien voor maximaal licht.
Week 4
Teeltplan maken voor het nieuwe seizoen. Tuin bekijken en genieten van de wintersierswaarde. Uitkijken naar de eerste sneeuwklokjes die al ondergronds bezig zijn.
